Schizophrenie verstoen — ouni Clichéen, Lëtzebuerg

D'Schizophrenie ass eng psychesch Krankheet, déi weltwäit ongeféier 1 % vun de Leit betrëfft. Si verännert, wéi e Mënsch d'Realitéit erlieft, denkt a seng Gefiller spiert. Am Géigesaz zu enger ganz verbreeter Iddi huet si näischt mat enger « gespléckter Perséinlechkeet » ze dinn, an d'Betraffe si net méi geféierlech wéi aner Leit — si ginn éischter méi dacks Affer vu Gewalt, wéi datt si der ausüben. Mat enger fréier Diagnos, enger regelméisseger psychiatrescher Begleedung an enger globaler Behandlung féiere vill Mënsche mat enger Schizophrenie e stabillt Liewen, schaffen, studéieren a bauen hir Projeten op.

Fir d'éischt: Schluss mat de Virurteeler

Kaum eng Krankheet schleeft esou vill Clichéen mat sech. Dat éischt kënnt vun engem Mëssverständnis vum Wuert: « schizo » kléngt no Spléckung, an de Kino huet doraus Geschichte vu méi Perséinlechkeete gemaach. Dat ass einfach falsch. Schizophrenie heescht net, tëscht verschiddenen Identitéiten ze wiesselen; et ass eng Stéierung vun der Perceptioun a vum Denken, bei där d'Grenz tëscht der bannenzeger Welt an der äusserer Realitéit heiansdo verschwëmmt.

Dat zweet Cliché ass d'Geforlechkeet. Spektakulär Schlagzeile bleiwen am Kapp, mä si verzerren d'Realitéit. Déi allermeescht Leit mat enger Schizophrenie ginn ni gewalttäteg. Wat hinne wierklech schuet, sinn d'Angscht an d'Stigmatiséierung: si isoléieren, verzögeren d'Sich no Hëllef a weien am Alldag dacks méi schwéier wéi d'Symptomer selwer. Richteg iwwer d'Schizophrenie ze schwätzen, ass schonn en Deel vun der Behandlung.

Déi richteg Symptomer, wäit ewech vun de Karikaturen

D'Dokteren ënnerscheeden dräi grouss Gruppe vu Symptomer. Déi sougenannt « positiv » Symptomer sinn net agreabel — si kommen zur normaler Erfarung derbäi. Dat sinn d'Halluzinatiounen — meeschtens Stëmmen, déi wéi reell héieren ginn — an d'Wahniddien: onerschütterlech Iwwerzeegungen, déi net mat der Realitéit iwwereneestëmmen, wéi d'Gefill, iwwerwaacht oder verfollegt ze ginn. Fir déi betraffe Persoun si dës Erfarunge reell — dat mécht se esou schwéier.

Déi « negativ » Symptomer si méi roueg an dach dacks méi invalidiséierend: den Elan verschwënnt. Opstoen, sech wäschen, engem Frënd uruffen — alles verlaangt en immensen Effort. D'Gefiller schéngen ofgedämpft, d'Gesiicht gëtt manner expressiv, de soziale Kontakt gëtt manner. D'Famill gesäit doran heiansdo Lidderegkeet oder gewollte Réckzuch — et ass e Symptom, keng Entscheedung.

Schliisslech betreffen déi kognitiv Schwieregkeeten d'Konzentratioun, d'Aarbechtsgediechtnes an d'Uerdnung vun de Gedanken. Engem Cours nozegoen, e laangt Gespréich ze féieren oder en Dag ze plangen, ka schwéier ginn. Dës dräi Dimensioune kombinéiere sech bei all Mënsch anescht: et gëtt net eng Schizophrenie, mä ganz verschidde Weeër.

Éischt Zeeche beim jonken Erwuessenen: fréi consultéieren ass wichteg

D'Krankheet fänkt meeschtens tëscht dem spéide Jugendalter an 30 Joer un. Virun enger éischter kloerer Episod gëtt et dacks eng Phas vu roueg Zeechen: e lues a lues soziale Réckzuch, méi schlecht Resultater an der Schoul oder op der Aarbecht, gestéierte Schlof, ongewéinlecht Mësstrauen, dat diffust Gefill, d'Welt hätt sech verännert. Eenzel bewisen dës Zeechen näischt — mä wa si sech häefen an undaueren, ass et derwäert, mam Hausdokter oder engem Psychiater ze schwätzen.

Fréi consultéieren ass keng Dramatiséierung: wat d'Behandlung no den éischte psychotesche Symptomer méi séier ufänkt, wat d'Evolutioun op laang Siicht besser ass. Bei enger akuter Kris — schwéier Agitatioun, Gefor fir d'Persoun oder fir anerer — gëllt zu Lëtzebuerg: den 112 uruffen.

D'Roll vum Psychiater an d'Begleedung op laang Siicht

De Psychiater ass de Spezialist, deen d'Diagnos stellt — no enger Zäit vun Observatioun a Gespréicher, well et gëtt keen eenzegen Test. Zesumme mam Patient baut hien e laangfristege Behandlungsplang op: d'Schizophrenie gëtt wéi eng chronesch Krankheet behandelt, mat regelméissege Consultatiounen, Upassunge vum Traitement an Opmierksamkeet fir d'Warnzeeche vun engem Réckfall. Eng Vertrauensrelatioun mam Psychiater ass ee vun de beschten Instrumenter vun der Begleedung: si erlaabt et, iwwer Niewewierkungen, Zweiwelen an d'Loscht, den Traitement ze stoppen, ze schwätzen — ouni d'Behandlung ofzebriechen.

Eng global Behandlung, net nëmme Medikamenter

D'Behandlung baséiert fir d'éischt op den Antipsychotiken, enger Klass vu Medikamenter, déi d'Halluzinatiounen an d'Wahniddie reduzéiert an de Réckfäll virbeugt. D'Wiel, d'Dosis an d'Form ginn mam Psychiater diskutéiert an iwwer d'Zäit ugepasst. Mä d'Medikament ass nëmmen ee Pilier vu méi: d'Psychotherapie hëlleft, d'Krankheet ze verstoen a mat de reschtleche Symptomer eens ze ginn; déi psychosozial Rehabilitatioun — Training vu sozialen Kompetenzen, kognitiv Remediatioun, Begleedung zréck an d'Aarbecht oder d'Studien — zilt op en aktiivt Liewen; an d'Abezéie vun der Famill, gutt informéiert an ënnerstëtzt, reduzéiert d'Réckfallrisiko kloer.

De Parcours zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg kann den Hausdokter déi éischt Adress sinn; hien orientéiert op e Psychiater am Cabinet oder op déi psychiatresch Servicer vun de Spideeler. D'psychiatresch Consultatioune ginn vun der Caisse nationale de santé no den üblechen Reegele rembourséiert; praktesch Informatioune fannt Dir op cns.lu. Dagesstrukturen an Accompagnements-Servicer kompletéieren d'Offer vun de Spideeler fir de Suivi op laang Siicht an d'Reinsertioun.

Mat enger Schizophrenie liewen

Mat enger Schizophrenie liewen heescht, seng Krankheet kennenzeléieren, seng perséinlech Warnzeechen ze erkennen, sech en Ëmfeld ze halen an de Suivi weiderzeféieren — wéi bei engem Diabetis oder enger Häerzkrankheet. Vill stabiliséiert Leit huelen hir Studien erëm op, schaffen, liewen a Koppel, gi Elteren. Erhuelung heescht net ëmmer, datt all Symptom verschwënnt, mä e sënnvollt, selwer gewielt Liewen, an deem d'Krankheet am Hannergrond steet an net am Mëttelpunkt. Déi schwéierste Laascht bleift dacks de Bléck vun deenen aneren: besser informéieren heescht och besser fleegen.